Dünyanın Şekli ile ilgili geçmişten bugüne görüşler


Eski zamanlarda yaşayan insanlar Dünya'nın şekli hakkında farklı düşüncelere sahiptiler.

Bundan 4000 yıl önce yaşayan eski Mısırlılar Dünya'yı uzunca bir kutu, gökyüzünü de o kutunun kapağı gibi düşünüyorlardı.

Eski Hintliler ise Dünya'nın dört filin sırtında duran büyük bir daire biçiminde olduğuna inanıyorlardı. Onlara göre bu 4 fil de bir kaplumbağanın sırtında duruyor, kaplumbağa ise sonsuz bir denizde yüzüyordu.


Yerkürenin yuvarlak olduğunu Avrupalılardan ilk açıklayanlar Kopernik (1540) ve Galile (1640)dir. Bundan çok daha önce dünyanın yuvarlak olup döndüğünü büyük İslam alimleri mesela, Brûn isbat etmişti. Dünya’nın üzerindeki topoğrafik oluşumlar ve kendi ekseni etrafındaki batıya doğru dönme hareketi nedeniyle düzgün bir geometrisi yoktur. Geoibs bir biçimdedir. Kutuplardan basık küresel geometrik şekil “geoid” (Latince, Eski Yunanca Geo“dünya”) yani “Dünya şekli” diye adlandırılır.

Yerkürenin yuvarlak olduğunu Avrupalılardan ilk açıklayanlar Kopernik (1540) ve Galile (1640)dir. Bundan çok daha önce dünyanın yuvarlak olup döndüğünü büyük İslam alimleri mesela, Brûn isbat etmişti. Dünya’nın üzerindeki topoğrafik oluşumlar ve kendi ekseni etrafındaki batıya doğru dönme hareketi nedeniyle düzgün bir geometrisi yoktur. Geoibs bir biçimdedir. Kutuplardan basık küresel geometrik şekil “geoid” (Latince, Eski Yunanca Geo“dünya”) yani “Dünya şekli” diye adlandırılır.

Dünya yuvarlak değil geoiddir.önceleri çok çeşitli teoriler vardı.Örneğin:

Düz bir tepsi biçiminde olduğu,büyük bir öküzün boynuzu üstünde ve öküz sinirlenip hareket edince deprem olduğu düşünülüyordu.Bazıları ise dünyanın bir timsahın üstünde olduğunu ,dünyanın düz, güneşin ise yaprak gibi olup hareklet eddiğini düşünüyordu.

Ancak bazıları buna inamadı ve araştırdı.dünyanın düz olduğunu düşündükleri için düşme korkusuyla denize açılmıyorlardı.Kopernik ise korkmadan denize açıldı ve aynı noktaya geldi.Galile,dünyanın geoid olduğunu ileri sürdü ve kral onu ve ona inananları astı.

Günümüzde ise herkes dünyanın geoid opklduğuna inanıyor.Buna en güzel ve kesin kanıt uydudan çekilen fotoğraflardır.Ayrıca bir geminin önce dumanı sonra bacası,gövdesi ve kendisi görünür.Ay tutulması sırasında aya düşen gölge yuvarlaktır.Bir noktadan başlayıp yürürsek(ki insanın ömrü yetmeyebilir:)aynı noktaya geliriz.


Dünya’nın çevresi günümüzden yaklaşık 2.200 yıl önce Erotostenes tarafından hesaplanmıştır. Erotostenes Mısırın İskenderiye şehrinde yaşamaktaydı. İskenderiye’de güneş ışınları dik gelmiyordu. Bir yolculuğu sırasında 21 Haziran tarihinde güneş ışınlarının Aswan’daki bir kuyunun tam dibine düştüğünü görünce Dünya’nın çevre uzunluğunu hesaplayabileceğini anlamıştır. Aynı tarihte İskenderiye’de güneş ışınlarının yere düşme açısını hesaplayan Erotostenes iki kent arasındaki açının 7.2 derece olduğunu bulmuştur. Sonra bu iki kent arasını ölçtürerek yaklaşık 5,000 stadia (925 km) olduğunu öğrendi. Bu değerlerden yola çıkan Erotostenes Dünya’nın çevresini 46,250 km olarak hesaplamıştır.

Orta Çağ’da özellikle Türk-İslam dünyasında matematik coğrafyada görülen gelişmelerle meridyenlerin uzunlukları ölçülmüş ve Yer’in yuvarlak olduğu anlaşılmıştır. 16. y.y.’da Kopernik’ten sonra Yer’in şekli, Güneş çevresindeki hareketleri ve yörüngesi konularında önemli gelişmeler sağlanmıştır. Önce elipsoit ve daha sonra da yuvarlak olarak bilinen Yer’in şeklinin, 18. y.y.’da yapılan hassas ölçmeler sonucunda tam olarak yuvarlak olmadığı anlaşılmıştır. Bu ölçme sonuçlarına göre Yer, kutuplardan basık, Ekvator’dan şişkin, küreye yakın bir şekle sahiptir. Yer’in bu gerçek, kendine özgü şekline geoit adı verilir. Yer’in ekseni etrafında dönmesi sonucunda oluşan merkezkaç kuvvetinden dolayı geoid şeklini almıştır.


Eskiden teknoloji bu kadar gelişmediği için insanlar Dünya’nın yuvarlak olduğunu bilmiyorlardı.İnsanlar Dünya’yı düz bir tepsi gibi ya da öküzün boynuzları üzerinde duran bir nesne olarak biliyorlardı.Bazı bilim adamları Dünya yuvarlak dese de insanlar, eğer yuvarlaksa aşağı kısımda kalanlar neden düşmüyorlar gibi sözler söylüyorlardı.Ancak Bilim geliştikçe Dünya’nın yuvarlaklığı da daha güzel anlaşılır oldu.Bununla alakalı incelemeler yapan kişiler aşağıda verilmiştir.

- Pisagor,MÖ 590 lı yıllarda Dünyanın güneş etrafında döndüğünü ve Dünya’nın yuvarlak olduğunu ileri süren ilk kişiydi.Ancak Pisagor’un bu dediğine bilimle uğraşan kişilerin dışında inanan olmamıştı.Pisagor’dan İki Yüzyıl Sonra Aristo, gözlemleri sonunda Dünya’nın yuvarlak olduğunu kanıtladı.

- Biruni:972-1050 yılları arasında Dünyanın küre şeklinde olduğunu yer çekiminin varlığını ortaya koydu.

- Macellan:Dünyanın çevresini dolaşan ilk denizcidir.

- Maceraperes bir denizci olan Kristof Kolomb Dünya’nın yuvarlak olduğunu kitaplardan okumuştu.1492 yılında 3 küçük gemi ile birlikte yola çıktı.Devamlı batıya doğru gitti.Hindistan’a ulaştığını zannetti ama gittiği yer Amerika kıtasıydı.Eğer dünya yuvarlaksa yönünü değiştirmeden başladığı yere tekrar geleceğini biliyordu.Ama bunu başaramadan öldü.Ancak gemilerinde bir tanesi yola devam etti.Böylece Dünya’da tam tur atılmış oldu.

Yorum Yaz